اصلیترین معیار در نحوه محاسبه مالیات مطب پزشکان تعیین سود خالص سالانه و اعمال نرخهای پلکانی 15 تا 25 درصد طبق ماده 131 قانون مالیاتهای مستقیم است. اگر پزشک هستید و صاحب مطب میباشید، مالیات شما یا بر اساس رسیدگی به اسناد و مدارک و یا از طریق ضرایب اینتا کد محاسبه میشود؛ اما اگر صرفا در مراکز درمانی فعالیت دارید، 10 درصد درآمدتان به عنوان مالیات تکلیفی کسر خواهد شد.
آگاهی از قوانین جدید و رعایت تکالیف ماده 169 قانون مالیاتهای مستقیم مانند گزارش دهی شفاف و دقیق، الزام استفاده از دستگاه کارتخوان و ثبتنام در سامانه مودیان، شرط اصلی استفاده از معافیتهای مالیاتی به شمار میرود.
نحوه محاسبه انواع مالیات در حوزه پزشکی و درمانی
پزشکان بر اساس نوع فعالیت و قراردادهای خود با مراکز درمانی، در گروههای متفاوتی قرار میگیرند. شناخت دقیق این دستهبندیها اولین گام برای انجام صحیح تکالیف قانونی محسوب میشود؛ چرا که دقیقا مشخص میکند چه کسانی باید در سامانه مودیان ثبت نام کنند.
سازمان امور مالیاتی سه روش اصلی را برای دریافت حقوق دولتی از جامعه پزشکی در نظر گرفته است. در ادامه به بررسی هر یک از این روشها میپردازیم.
محاسبه مالیات بر درآمد حقوق پزشکان شاغل در مراکز
بسیاری از پزشکان در بیمارستانها، درمانگاهها یا مراکز بهداشتی استخدام میشوند. در این حالت رابطه کارگر و کارفرمایی میان پزشک و مرکز درمانی برقرار میگردد. پزشک حقوقبگیر محسوب شده و مسئولیت کسر مالیات بر عهده کارفرما خواهد بود. مرکز درمانی باید هر ماه طبق جدول پلکانی ماده 84 و 85 قانون مالیاتهای مستقیم، مبلغ مشخصی را از حقوق کسر و به حساب سازمان واریز کند.
نرخهای مالیات حقوق به صورت پلکانی که در زیر توضیح داده شده اعمال میشود؛ اما برای سایر درآمدها دانستن اینکه سامانه مودیان مالیاتی چیست ضروری خواهد بود.
- سقف معافیت سالانه برای سال 1403 مبلغ 1،440،000،000 ریال تعیین گردید.
- مازاد بر سقف معافیت تا مبالغ بالاتر با نرخهای 20،15،10 و 30 درصد محاسبه میگردد.
- پزشک در این حالت وظیفه ارسال اظهارنامه جداگانه برای حقوق دریافتی ندارد.
محاسبه مالیات بر درآمد مشاغل برای صاحبان مطب
گروه دوم شامل پزشکانی میشود که به صورت مستقل فعالیت دارند. دایر کردن مطب شخصی، کلینیک یا انعقاد قراردادهای مشارکتی بدون رابطه استخدامی، فرد را در زمره صاحبان مشاغل قرار میدهد. در این شیوه، شخص حقیقی مسئول انجام تمام تکالیف قانونی از جمله ارسال اظهارنامه و نگهداری اسناد و مدارک است. نحوه محاسبه مالیات مطب پزشکان در این گروه بر اساس سود خالص سالیانه و نرخهای ماده 131 قانون انجام میپذیرد.
محاسبه مالیات تکلیفی و کسورات 10 درصدی علیالحساب
نوع سوم که چالشهای زیادی را ایجاد کرده، مالیات تکلیفی موضوع قانون بودجه است. تمامی مراکز درمانی (دولتی، خصوصی، خیریه و…) مکلف شدهاند از هرگونه پرداختی به پزشکان غیر استخدامی (حقالزحمه یا حقالعمل)، 10 درصد را کسر کنند. این مبلغ باید تا پایان ماه بعد به حساب اداره مالیات واریز شود.
توجه داشته باشید که این پرداخت به عنوان علیالحساب مالیات عملکرد پزشک محسوب میگردد و در پایان سال از بدهی نهایی او کم خواهد شد.
روش دقیق تعیین درآمد پزشکان مشمول مالیات
برای رسیدن به مبلغ نهایی مالیات، ابتدا باید سود خالص یا درآمد مشمول مالیات مشخص شود. قانونگذار دو روش اصلی را برای تعیین این عدد پیش روی مودیان قرار داده است. انتخاب روش صحیح تاثیر مستقیمی بر میزان پرداختی نهایی خواهد داشت. نحوه محاسبه درآمد پزشکان به شرح زیر می باشد.
فرمول محاسبه سود خالص و کسر هزینهها
در روش اول که بر اساس رسیدگی به اسناد و مدارک می باشد، مودی باید دفاتر قانونی یا اسناد هزینه و درآمد خود را نگهداری کند. فرمول سادهای برای این کار وجود دارد: کل درآمد منهای هزینههای قابل قبول شود. هزینههایی مانند اجاره مطب، حقوق منشی، قبوض خدماتی و خرید تجهیزات مصرفی از درآمد کل کسر میگردد. عدد باقیمانده همان سود خالص است که مبنای محاسبات بعدی قرار میگیرد.
ضریب سود یا اینتا کد مالیاتی مشاغل پزشکی
گاهی اوقات پزشک اسناد و مدارک کاملی ندارد یا دفاتر او توسط ممیز رد میشود. در این شرایط سازمان از ضرایب مالیاتی یا اینتاکد (Intacode) استفاده میکند. هر تخصص پزشکی یک کد و ضریب سود مشخصی دارد. برای مثال ضریب اینتا کد پزشکان عمومی 15 درصد و برخی متخصصان متفاوت است. در این حالت، درصد مشخصی از کل وجوه واریزی به حساب تجاری یا دستگاه کارتخوان به عنوان سود خالص در نظر گرفته میشود.
آگاهی از نحوه محاسبه مالیات مطب پزشکان با استفاده از اینتا کد، به برآورد تقریبی بدهی سالانه کمک فراوانی خواهد کرد. لیست برخی از ضرایب مالیاتی (اینتاکد) رایج در پزشکی به شرح زیر می باشد.
|
عنوان تخصص / نوع فعالیت |
درصد |
|
پزشک عمومی |
%15 |
|
متخصص داخلی و عفونی |
%20 |
|
متخصص اطفال |
%18 |
|
کلینیکهای دندانپزشکی |
%20 |
|
دندانپزشک عمومی |
%25 |
|
جراح عمومی |
%28 |
|
متخصص زنان و زایمان |
%30 |
|
متخصص چشم |
%32 |
|
متخصص پوست و مو |
%40 |
|
انجام عملهای زیبایی در مطب |
%55 |
جزئیات محاسبه مالیات مطب پزشکان با نرخهای پلکانی ماده 131
پس از اینکه درآمد مشمول مالیات (سود خالص) مشخص شد، باید آن را در نرخهای قانونی ضرب کنیم. برای اشخاص حقیقی (صاحبان مطب)، این نرخها ثابت نیست و با افزایش درآمد، درصد مالیات نیز بیشتر میشود. این سیستم پلکانی باعث میشود عدالت مالیاتی تا حدودی رعایت گردد.
نرخهای ماده 131 قانون مالیاتهای مستقیم
نرخهای مالیاتی ماده 131 پس از کسر معافیت سالانه (ماده 101) بر روی باقیمانده سود اعمال میشود. این طبقات برای عملکرد سال 1403 به شرح زیر هستند:
- تا مبلغ 2 میلیارد ریال سود خالص: نرخ 15 درصد
- مازاد بر 2 میلیارد ریال تا 4 میلیارد ریال: نرخ 20 درصد
- مازاد بر 4 میلیارد ریال: نرخ 25 درصد
تاثیر استفاده از دستگاه کارتخوان بر محاسبات
استفاده از پایانههای فروشگاهی (دستگاه پوز) متصل به پرونده مالیاتی، دیگر یک انتخاب نیست بلکه الزام قانونی محسوب میشود. تمام تراکنشهای دستگاه کارتخوان به عنوان درآمد شغلی شناسایی میگردد.
عدم استفاده از آن نه تنها جریمههای سنگین دارد، بلکه باعث از دست رفتن معافیتهای قانونی نیز میشود. سازمان امور مالیاتی دادههای بانکی را با اظهارنامههای ارسالی تطبیق میدهد و هرگونه مغایرت فاحش، منجر به رسیدگیهای دقیقتر خواهد شد.
معافیتهای قانونی مالیات و شرایط بهرهمندی از آنها
قانونگذار برای حمایت از کسبوکارهای شفاف، معافیتهایی را در نظر گرفته است. پزشکان نیز در صورت انجام تکالیف خود میتوانند از این امتیازات بهرهمند شوند. شرط اصلی استفاده از هرگونه معافیت، ارسال اظهارنامه در موعد مقرر و عدم کتمان درآمد می باشد. این قوانین شامل موارد زیر می گردد.
سقف معافیت ماده 101 برای مشاغل پزشکی
مهمترین معافیت برای صاحبان مشاغل، معافیت معیشتی ماده 101 می باشد. این مبلغ هر ساله در قانون بودجه تعیین میشود و از سود خالص کسر میگردد. برای عملکرد سال 1403، مبلغ معافیت پایه 1،000،000،000 ریال (صد میلیون تومان) تعیین شده است. اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد: اگر مودی از پایانههای فروشگاهی قانونی و سامانه مودیان استفاده کند، این مبلغ به 1،440،000،000 ریال (صد و چهل و چهار میلیون تومان) افزایش مییابد.
وضعیت مالیاتی پزشکان در مناطق محروم
برخلاف تصور رایج، فعالیت در مناطق محروم به معنای معافیت کامل و صد در صدی نیست. قوانین مالیاتی برای پزشکانی که در مناطق کمتر توسعهیافته مطب دارند، تخفیفاتی در نرخهای مالیاتی در نظر میگیرد. همچنین پزشکان استخدامی در مراکز درمانی مناطق محروم، از سقف معافیت حقوق بالاتری برخوردار خواهند بود. میزان دقیق این تخفیفها هر ساله توسط فهرستهای اعلامی سازمان برنامه و بودجه مشخص میشود و وابسته به درجه محرومیت منطقه است.
معافیت مالیات بر ارزش افزوده در خدمات درمانی
یکی از سوال های متداول، مربوط به مالیات بر ارزش افزوده (VAT) است. طبق قانون دائمی ارزش افزوده، تمامی خدمات درمانی انسانی، تشخیصی، پیشگیری و توانبخشی از پرداخت این نوع مالیات معاف هستند. بنابراین پزشکان نباید از بیماران خود 9 یا 10 درصد اضافی بابت ارزش افزوده دریافت کنند. البته اگر پزشک اقدام به فروش کالا (مانند عینک، لوازم بهداشتی یا داروهای خاص) نماید، آن بخش از فعالیت مشمول ارزش افزوده خواهد بود و نیاز به ثبت نام جداگانه دارد.
تکالیف و وظایف قانونی پزشکان
آشنایی با نحوه محاسبه مالیات مطب پزشکان تنها بخشی از ماجراست؛ بخش دیگر، انجام وظایف اجرایی در زمانهای تعیین شده می باشد. کوتاهی در هر یک از این مراحل، مسیر پرونده را از حالت عادی خارج کرده و به سمت جریمههای غیرقابل بخشش میبرد. وظایف قانونی پزشکان در پرداخت مالیات شامل موارد زیر می شود.
مهلت ارسال اظهارنامه عملکرد و فرم تبصره 100
پزشکان صاحب مطب موظفاند هر ساله تا پایان خرداد ماه، اظهارنامه عملکرد سال قبل خود را ارسال نمایند. برای مثال اظهارنامه عملکرد سال 1403 باید تا 31 خرداد 1404 تسلیم شود. سازمان امور مالیاتی برای تسهیل کار، فرمی به نام “تبصره ماده 100” را نیز در اختیار مودیان قرار میدهد. در این فرم، مالیات به صورت مقطوع تعیین میشود و نیازی به ارائه اسناد و مدارک پیچیده نیست.
اگر سقف فروش پزشک از حد نصاب قانونی (18 میلیارد تومان برای سال 1403) کمتر باشد، استفاده از فرم تبصره 100 بهترین گزینه خواهد بود.
ثبت نام در سامانه مودیان و صدور صورتحساب
تحول بزرگ در نظام مالیاتی، راهاندازی سامانه مودیان می باشد. پزشکان مکلف شدهاند در این سامانه ثبت نام کرده و برای خدمات خود صورتحساب الکترونیکی صادر کنند. صدور صورتحساب میتواند از طریق دستگاههای کارتخوان اندرویدی هوشمند یا نرمافزارهای حسابداری متصل به سامانه انجام شود. این اقدام باعث شفافیت کامل درآمدها شده و جایگزین روشهای سنتی تشخیص مالیات گردیده است.
جرایم مالیاتی و پیامدهای عدم رعایت قانون برای پزشکان
قانونگذار برای تضمین اجرای مقررات، جرایم سنگینی را وضع کرده است. دانستن این موارد میتواند انگیزه کافی برای رعایت دقیق قوانین را ایجاد کند. فهرست مهمترین جرایم مالیاتی پزشکان به شرح زیر می باشد.
- جریمه عدم ارسال اظهارنامه: اگر پزشک اظهارنامه خود را در موعد مقرر نفرستد، مشمول جریمهای معادل 30 درصد مالیات قطعی میشود. نکته ترسناک ماجرا اینجاست که این جریمه به هیچ عنوان قابل بخشش نیست.
- جریمه کتمان درآمد: اگر درآمدی شناسایی شود که در اظهارنامه ابراز نشده است، 30 درصد جریمه بر مالیات آن درآمد تعلق میگیرد.
- جریمه عدم استفاده از کارتخوان: استفاده نکردن از دستگاه پوز یا هدایت بیمار به کارتبهکارت و پرداخت نقدی، جریمهای معادل 10 درصد فروش یا 2 میلیون تومان (هر کدام بیشتر باشد) به همراه دارد و همچنین محرومیت از تمامی معافیتهای قانونی را در پی خواهد داشت.
- جریمه عدم کسر مالیات تکلیفی: اگر مراکز درمانی 10 درصد مالیات تکلیفی پزشکان همکار را کسر نکنند، علاوه بر مسئولیت تضامنی در پرداخت اصل مالیات، مشمول 10 درصد جریمه مقدار پرداخت نشده و 2.5 درصد جریمه دیرکرد ماهانه میشوند.
نتیجه گیری؛ مالیات مطب پزشکان چطور محاسبه می شود؟
تعیین بدهی نهایی پزشکان رابطه مستقیمی با نوع قرارداد شغلی و میزان شفافیت مالی آنها دارد. برای صاحبان مطب، سود خالص سالانه مبنای اصلی است که طبق نرخهای پلکانی 15 تا 25 درصد ماده 131 سنجیده میشود. در صورت عدم ارائه اسناد دقیق هزینه، سازمان امور مالیاتی از ضرایب اینتاکد متناسب با هر تخصص برای تخمین سود استفاده میکند.
نحوه محاسبه مالیات مطب پزشکان نیازمند توجه ویژه به کسر 10 درصد مالیات تکلیفی توسط مراکز درمانی و ثبت دقیق درآمدها در سامانه مودیان است. استفاده از دستگاه کارتخوان قانونی و ارسال به موقع اظهارنامه یا فرم تبصره 100 تا پایان خرداد، شروط اصلی بهرهمندی از معافیت معیشتی ماده 101 و دوری از جریمه سنگین 30 درصدی غیرقابل بخشش محسوب میشود.
سوالات متداول درباره مالیات مطب پزشکان
آیا پزشکانی که در بیمارستان کار میکنند باید اظهارنامه بدهند؟
خیر، پزشکانی که رابطه استخدامی دارند و تنها درآمدشان حقوق دریافتی از مرکز درمانی است، نیازی به ارسال اظهارنامه مشاغل ندارند. مالیات آنها توسط کارفرما کسر میشود.
مالیات پزشکان عمومی چند درصد است؟
نرخ ثابتی وجود ندارد. اگر مطب داشته باشند، بر اساس سود خالص و نرخهای پلکانی 15 تا 25 درصد محاسبه میشود. اما ضریب اینتاکد آنها برای تعیین سود، 15 درصد فروش است.
آیا درآمد حاصل از عملهای جراحی در بیمارستان خصوصی برای پزشک صاحب مطب مشمول مالیات جداگانه است؟
این درآمد باید با درآمد مطب جمع شود. بیمارستان 10 درصد را علیالحساب کسر میکند، اما پزشک باید کل درآمد جراحی را در اظهارنامه سالانه خود بیاورد و پس از محاسبه مالیات کل، آن 10 درصدهای پرداختی را از بدهی نهایی کم کند.
تاثیر استفاده از فرم تبصره 100 چیست؟
با پذیرش فرم تبصره 100، مالیات توسط سازمان تعیین و قطعی میشود. در این حالت نیازی به نگهداری دفاتر و اسناد نیست و معمولاً برای پزشکانی که درآمد شفاف و متعارفی دارند، گزینه بهینهای محسوب میشود.
چگونه میتوان از جریمههای مالیاتی جلوگیری کرد؟
تشکیل پرونده به موقع، استفاده مداوم از دستگاه کارتخوان قانونی، ثبت نام در سامانه مودیان و ارسال اظهارنامه یا تبصره 100 در مهلت قانونی (پایان خرداد)، تنها راه قطعی برای دوری از جرایم است.
بدون دیدگاه