جریمه عدم ارسال معاملات فصلی چقدر است؟

در شرایطی که شما به عنوان مودی در مهلت قانونی، یعنی حداکثر 45 روز پس از پایان هر فصل، اطلاعات خرید و فروش معاملات خود را ثبت و ارسال نکنید، مشمول جریمه عدم ارسال معاملات فصلی می‌شوید. این جریمه معادل یک درصد مبلغ معامله‌ای است که گزارش نشده یا خارج از موعد اعلام شده است. البته، پیامد این تخلف محدود به جریمه نقدی نیست، بلکه اعتبار کسب و کار شما را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد و می‌تواند موجب ثبت سابقه مالیاتی منفی و افزایش ریسک رسیدگی‌های مالیاتی در آینده شود. بهره‌مندی از خدمات شرکت های معتمد مالیاتی ریسک این جرائم و پیامدها را به حداقل می‌رساند

مرجع قانونی جرایم عدم ارسال صورت معاملات فصلی

مرجع قانونی اصلی تعیین تکلیف و جرایم مربوط به عدم ارسال صورت معاملات فصلی، مواد ۱۶۹ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم جمهوری اسلامی ایران هستند. در این مواد نحوه الزامات گزارش‌دهی و جرایم ناشی از عدم رعایت آن‌ها تعیین شده است.

طبق ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم:

“اشخاص حقیقی و حقوقی مشمول را موظف می‌سازد صورت معاملات فصلی خود (فهرست معاملات خرید، فروش و قراردادها) را حداکثر طی 45 روز پس از پایان هر فصل به سازمان امور مالیاتی ارائه کنند.”

با توجه به بخشنامه حذف فاکتور کاغذی و بر اساس اعلام سازمان امور مالیاتی کشور، صدور صورت‌حساب‌های الکترونیکی از طریق سامانه مودیان از ابتدای دی‌ ماه 1404 الزامی است و فاکتورهای کاغذی فاقد اعتبار مالیاتی است؛ تخلف از این تکلیف، مشمول جرایم مواد 169 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم می‌شود.

جریمه عدم ارسال صورت معاملات فصلی

طبق ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم، جریمه عدم ارسال معاملات فصلی معادل 1٪ مبلغ معاملاتی است که صورت معاملات فصلی آن‌ها ارائه نشده باشد. بر این اساس در صورتی که صورت معاملات فصلی خود را خارج از موعد ارسال کنید یا آن را ثبت نکنید، این جریمه به شما تعلق می‌گیرد.

سایر انواع جریمه‌های معاملات فصلی و درصدهای قانونی

جریمه عدم ارسال صورت معاملات فصلی تنها شامل تخلف در ارائه گزارش در مهلت مقرر نیست. سایر تخلفات مرتبط با معاملات فصلی نیز مشمول جریمه‌های قانونی می‌شوند که درصدهای آن در مواد 169 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم تعیین شده است.

جرایم مربوط به کد اقتصادی

درج صحیح کد اقتصادی در گزارشات و صورت‌حساب‌ها از تکالیف مالیاتی است تا شفافیت و صحت اطلاعات تضمین شود. در صورت عدم رعایت این تکلیف، مشمول جرایم قانونی مرتبط با معاملات فصلی می‌شوید. موارد زیر از جمله تخلفات مرتبط با کد اقتصادی و نرخ جریمه آن‌ها هستند:

جرایم مربوط به کد اقتصادی در معاملات فصلی
شرح تخلف مرتبط با کد اقتصادی	نرخ جریمه
عدم درج کد اقتصادی خود در صورت معاملات	2% مبلغ مورد معامله
عدم صدور صورتحساب یا درج کد اقتصادی طرف معامله	2% مبلغ مورد معامله
استفاده از کد اقتصادی دیگران برای معاملات خود	2% مبلغ مورد معامله
استفاده از کد اقتصادی خود برای معاملات دیگران	2% مبلغ مورد معامله

جرایم ارسال نادرست یا ناقص اطلاعات معاملاتی

در کنار جریمه عدم ارسال معاملات فصلی در موعد مقرر، ارسال نادرست یا ناقص اطلاعات معاملاتی در گزارش این معاملات نیز مشمول جریمه قانونی است.

اگر مودی اطلاعات صورت معاملات فصلی را ناقص یا نادرست ارسال کند (برای مثال مقادیر، کد اقتصادی یا اطلاعات شناسایی معاملات صحیح نباشد)، جریمه‌ای معادل 1% مبلغ معامله گزارش شده با اطلاعات نادرست برای همان فصل تعلق می‌گیرد.

جرایم مرتبط با ویرایش صورت معاملات

اصلاح گزارشات معاملات فصلی یکی دیگر از مواردی است که می‌تواند مشمول جریمه شود. این جرایم در شرایط زیر به مودی تعلق می‌گیرد:

• ویرایش اطلاعات صورت معاملات خارج از مهلت مقرر ارسال انجام شود. این کار مشمول جریمه عدم ارسال معاملات فصلی (معادل 1% مبلغ معامله برای رکوردهای اصلاح‌ شده) خواهد بود.
• ویرایش اطلاعات شامل افزایش مبلغ مورد معامله یا دستکاری اطلاعات (مانند تغییر کد اقتصادی یا درج داده‌های غیرواقعی) باشد. در این شرایط علاوه بر جریمه بالا (1% مبلغ معامله)، رسیدگی ممیز، صدور برگه تشخیص و احتمالا اعمال جریمه‌های سنگین‌تر محتمل است.

البته، در صورتی که ویرایش اطلاعات صورت معاملات فصلی به موارد زیر مربوط شود، جریمه تعلق نمی‌گیرد:

• ویرایش اطلاعات هویتی مودی
• ویرایش سال در گزارش ارسال شده

آیا جرایم عدم ارسال معاملات فصلی با مالیات بر ارزش افزوده قابل مقایسه است؟

جریمه عدم ارسال معاملات فصلی و جرایم مربوط به اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده به دو تکلیف متفاوت مالیاتی تعلق دارند و بنابراین از لحاظ ماهیت، زمان ارسال، اهمیت پرداخت و آثار حقوقی تفاوت دارند.

• ماهیت: در گزارش معاملات فصلی هدف اصلی شفاف‌سازی و ارائه فهرست دقیق معاملات خرید و فروش به سازمان امور مالیاتی است، در حالی که مالیات بر ارزش افزوده اظهار و پرداخت مالیات مربوط به فروش کالا و خدمات می‌باشد.
• مهلت ارسال: در موضوع مهلت ارسال اظهارنامه ارزش افزوده، از جمله مهلت ارسال ارزش افزوده پاییز 1404، مودیان معمولا ۱۵ روز پس از پایان هر دوره فرصت دارند تا اظهارنامه را تسلیم کنند، که این مهلت کوتاه‌تر از مهلت ۴۵ روزه گزارش معاملات فصلی است.
• نوع و نحوه محاسبه جریمه: جرایم ارزش افزوده هم شامل پرداخت مالیات مرتبط با دوره و هم جریمه تاخیر یا عدم ارائه‌ اظهارنامه است، در حالی که جرایم معاملات فصلی صرفا درباره ارسال یا عدم ارسال گزارش درست معاملات و اطلاعات مرتبط ارزیابی می‌شوند.

جریمه عدم تسلیم معاملات فصلی اشخاص حقیقی با حقوقی یکسان است؟

از منظر قانونی و اجرایی تفاوتی در نرخ جرایم مشخص برای مودیان حقوقی یا حقیقی وجود ندارد. براساس ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم، جریمه عدم ارسال معاملات فصلی یا عدم رعایت ضوابط آن برای کلیه مودیان (اعم از اشخاص حقیقی و اشخاص حقوقی) به یک صورت مقرر شده است. قانون بسته به نوع تخلف (عدم ارسال، عدم درج کد اقتصادی، عدم صدور صورتحساب و…)، نرخ‌های مشخص جریمه را به ‌طور عمومی تعیین می‌کند.

مهلت ارسال صورت معاملات فصلی و تبعات دیرکرد

بر اساس ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم، مودیان موظف هستند صورت معاملات فصلی خود را ظرف 45 روز پس از پایان هر فصل به سازمان امور مالیاتی ارسال کنند. در شرایطی چون تاخیر در ارسال یا ارسال ناقص، مشمول اعمال جریمه ارسال نکردن معاملات فصلی می‌شوند که بر اساس مبلغ معاملات، درصد مشخصی برای هر تخلف محاسبه می‌گردد.

در صورتی که در ارسال صورت معاملات فصلی خود دیرکرد داشته باشید، تبعات آن برای شما شامل موارد زیر خواهد بود:

• هر فصل تاخیر، مبلغ جریمه ارسال نکردن معاملات فصلی شما را افزایش می‌دهد.
• باعث می‌شود ممیز مالیاتی پرونده شما را با دقت بیشتری بررسی کند.
• تکرار دیرکردها می‌تواند بر سوابق مالیاتی شما و امکان استفاده از معافیت‌ها و تسهیلات مالیاتی اثر منفی بگذارد.

جریمه عدم ارائه گزارش معاملات فصلی چگونه محاسبه میشود؟

مبنای محاسبه جریمه عدم ارسال معاملات فصلی بر اساس مبلغ معاملاتی است که مودی تا پایان مهلت قانونی تسلیم فهرست معاملات، با در نظر گرفتن مهلت‌های تمدید شده، آن را ارائه نکرده است. به عبارت دیگر، هر معامله‌ای که فهرست آن ارسال نشده باشد، مشمول جریمه عدم ارسال معاملات فصلی می‌شود.

مثال عملی نحوه محاسبه جریمه عدم ارسال معاملات فصلی

فرض کنید شرکت شما در زمستان 1404، معاملاتی به مبلغ 500 میلیون تومان انجام داده است. مهلت قانونی ارسال صورت معاملات فصلی، 45 روز پس از پایان فصل است.

حالت 1: عدم یا تاخیر ارسال معاملات فصلی (شرکت شما هیچ‌ گزارش یا فهرست معاملات را ارائه نکرده است.)

بر اساس قانون و مبنای محاسبه جریمه عدم ارسال معاملات فصلی، نرخ جریمه 1٪ مبلغ معامله است.

محاسبه جریمه:  تومان 5.000.000 = 1% * 500.000.000

حالت 2: عدم درج کد اقتصادی (کد اقتصادی خود را در گزارش معاملات فصلی درج نکنید)

این تخلف مشمول جریمه 2٪ مبلغ معاملات می‌شود.

محاسبه جریمه:  تومان 10.000.000 = 2% * 500.000.000

نحوه رسیدگی به جرائم عدم تسلیم معاملات فصلی

رسیدگی به جرائم عدم ارسال معاملات فصلی بر اساس اطلاعات مستند و واقعی معاملات مودی انجام می‌شود. پس از تکمیل رسیدگی، امکان ویرایش اطلاعات توسط مودی وجود ندارد و جریمه‌ها توسط اداره امور مالیاتی یا هیئت حل اختلاف مالیاتی تعیین می‌شوند. در صورتی که پس از رسیدگی، اطلاعات جدیدی از معاملات مودی کشف شود و در بررسی اولیه لحاظ نشده باشد، اداره مالیاتی می‌تواند با رعایت مهلت‌های مرور زمان، صدور برگ جریمه متمم را انجام دهد.

آیا جریمه عدم ارسال گزارش معاملات فصلی قابل بخشش است؟

بر اساس ماده 191 قانون مالیات‌های مستقیم، در برخی شرایط مودی می‌تواند با ارائه درخواست کتبی به سازمان امور مالیاتی، تقاضای بخشودگی جریمه عدم ارسال معاملات فصلی یا تاخیر در لیست گزارشات را مطرح کند تا بخشی از آن را مورد بخشش قرار دهد. در برخی موارد و بر اساس بخشنامه‌های صادره، حتی امکان بخشودگی کامل جریمه نیز فراهم شده است.

مشمولین بخشش جرایم معاملات فصلی

بخشودگی جریمه عدم تسلیم معاملات فصلی یا تاخیر در ارسال آن شامل کلیه مودیان مالیاتی اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی می‌شود؛ مشروط بر اینکه مودی با ارائه درخواست کتبی به اداره امور مالیاتی، دلایل موجه و قابل استنادی برای عدم انجام تکالیف قانونی خود ارائه کند. برای بخشش تمام یا بخشی از این جرائم احراز شرایط زیر ضروری است:

• درخواست کتبی از سوی مودی به اداره امور مالیاتی.
• وجود دلایل موجه و خارج از اختیار مودی (حوادث یا مشکلات غیرقابل پیش‌بینی)
• خوش‌ حسابی مودی در سنوات قبل.
• تسویه یا تعیین تکلیف اصل بدهی
• رعایت مهلت‌ها و ضوابط مندرج در بخشنامه‌های سازمان

آیا اعتراض به جریمه‌های عدم ارسال گزارشات فصلی ممکن است؟

 

اعتراض به جریمه عدم ارسال معاملات فصلی امکان‌پذیر است. در صورتی که نسبت به جریمه تعیین ‌شده معترض باشید، می‌توانید پرونده را از طریق سازوکار قانونی به هیات حل اختلاف مالیاتی ارجاع دهید. این هیات وظیفه دارد مدارک و دفاعیات شما را بررسی کند و چنانچه دلایل ارائه‌ شده را موجه بداند، می‌تواند نسبت به کاهش یا اصلاح جریمه تصمیم بگیرد.

پیامد عدم ارسال صورت معاملات فصلی

عدم انجام تکلیف قانونی ارسال صورت معاملات فصلی می‌تواند پیامدهایی فراتر از پرداخت جریمه به همراه داشته باشد.

• اعتبار مالیاتی‌تان را تضعیف می‌کند و شما را در زمره مودیان پرریسک سازمان امور مالیاتی قرار می‌دهد.
• چنین سابقه‌ای می‌تواند فرآیند دریافت تسهیلات بانکی و اعتبارات تجاری را دشوارتر کند و حتی منجر به رد درخواست وام شود.
• تحمیل جرایم و هزینه‌های پیش‌بینی ‌نشده، فشار مضاعفی بر جریان نقدی کسب و کارتان وارد می‌کند و در بلندمدت بر روابط و تعاملات اقتصادی آینده تاثیر منفی می‌گذارد.

راهکارهای جلوگیری از جریمه ارسال نکردن معاملات فصلی

برای اینکه گرفتار جریمه عدم ارسال معاملات فصلی نشوید، چند اقدام ساده را در برنامه کاری خود قرار دهید:

• اسناد و فاکتورهای مالیاتی را نگهداری کنید تا هنگام تهیه گزارش، با کمبود اطلاعات یا اشتباهات ناگهانی مواجه نشوید.
• جهت تسهیل و کاهش خطا در فرآیند تهیه و ارسال گزارش، از یک نرم افزار ارسال صورتحساب الکترونیک معتبر استفاده کنید. در این میان، بهره‌گیری از نرم‌افزار سامانه مودیان می‌تواند به شما کمک کند اطلاعات معاملات را ساختارمند و مطابق با الزامات سازمان امور مالیاتی ثبت و ارسال کنید.
• اگر در ثبت یا ویرایش اطلاعات تردید دارید، حتما پیش از پایان مهلت قانونی با یک مشاور مالیاتی مشورت کنید تا از بروز اشتباهاتی که ممکن است منجر به جریمه شود جلوگیری شود.

جمع بندی؛ جریمه عدم ارسال معاملات فصلی چقدر است؟

جریمه عدم ارسال معاملات فصلی معادل 1٪ مبلغ معاملا‌تی است که گزارش نشده و سایر تخلفات مرتبط (جرایم مرتبط با کد اقتصادی، عدم اجرای دستورالعمل‌های سازمان یا ویرایش غیرمجاز صورت معاملات) غالبا تا 2٪ مبلغ معامله قابل اعمال هستند. البته به شرط سابقه مالیاتی مناسب و ارائه دلایل موجه امکان بخشودگی این جریمه نقدی وجود دارد. اما پیامدهای دیگر این تخلف مانند کاهش اعتبار مالیاتی، سخت‌ شدن دریافت تسهیلات بانکی و ثبت سابقه منفی مالی مطمئنا به کسب و کارتان لطمه خواهد زد.

با تنظیم یک تقویم مالیاتی، نگهداری اسناد مالی، استفاده از نرم‌افزارهای ارسال صورت ‌حساب الکترونیک می‌توانید از این پیامدها پیشگیری کنید. در این مسیر، مشورت با یک مشاور مالیاتی یا استفاده از خدمات شرکت‌های معتمد مالیاتی را فراموش نکنید.

سوال متداول

مهلت رسیدگی به جرایم معاملات فصلی چقدر است؟

با توجه به مقررات ماده ۱۵۷ قانون مالیات‌های مستقیم، این مهلت مدت 5 سال از تاریخ انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی سال مربوط حسب مورد خواهد بود.

جریمه تاخیر در لیست گزارشات معاملات فصلی چیست؟

جریمه تاخیر در لیست گزارشات معاملات فصلی 1% مبلغ معاملاتی است که فهرست آنها طی مدت زمان مشخص شده ارسال نشده است.

جریمه عدم رعایت دستورالعمل ماده 169 مالیاتی چیست؟

در صورتی که مندرجات ذکر شده در اظهارنامه معاملات فصلی طبق دستورالعمل سازمان امور مالیاتی تنظیم نشده باشد، مودی موظف به پرداخت جریمه‌ای معادل 1% مبلغ معاملات گزارش نشده است.