مالیات مقطوع چیست و به چه نوعی از مالیات گفته میشود؟ مالیات مقطوع یعنی میزان ثابت یا درصدی مشخص از درآمد افراد که بدون نیاز به بررسی دفاتر مالیاتی تعیین و دریافت میگردد. این نوع مالیات، معمولا بر درآمدهای حاصل از اجاره ملک، حقالزحمه برخی مشاغل آزاد و… اعمال میشود.
سازمان امور مالیاتی نرخهای ثابتی را برای این نوع درآمدها مشخص کرده که پرداخت آن برای مودیان، ساده و مستقیم است. زمانی که این مالیات پرداخت شود، قطعی است و دیگر مبلغ اضافه ای بابت آن درآمد از شما گرفته نخواهد شد. در این میان، یک شرکت معتمد مالیاتی میتواند با ارائه مشاوره و ثبت صحیح اطلاعات، فرآیند پرداخت مالیات مقطوع را برای مودیان سادهتر و بدون خطا انجام دهد.
مالیات مقطوع چگونه اعمال میشود؟
مالیات مقطوع برخلاف سایر نظامهای مالیاتی معمول، نیازی به بررسی مستقیم و دقیق دفاتر مالیاتی، محاسبه سود و زیان و ارائه مدارک پیچیده حسابداری توسط مودیان ندارد.به زبانی ساده، این نوع مالیات روشی است که به میزان سود و زیان حاصل از درآمد افراد یا شرکتها توجهی نداشته و مبلغی را مستقیما از محل فروش یا درآمد آنها دریافت میکند.
در این فرآیند، ارسال صورتحساب الکترونیکی به سامانه مودیان نقش مهمی در شفافسازی میزان درآمد و تعیین صحیح مالیات مقطوع دارد. نکته مهم در این نوع مالیات این است که پس از پرداخت، دیگر مبلغی به عنوان مالیات از شخص دریافت نخواهد شد. برخی از مشاغل و درآمدهایی که مشمول این نوع مالیات هستند را میتوان درآمدهای ناشی از اجاره املاک، حقالزحمه برخی مشاغل آزاد، سود سپردههای بانکی، برخی معاملات تجاری، نقلوانتقال املاک و خودرو، و نقلوانتقال سهام نام برد.
مزایای مالیات مقطوع برای دولت و مودیان
مالیات مقطوع چیست و چه مزایایی دارد؟ مالیات مقطوع، اهمیت زیادی در سیستم مالیاتی کشور داشته که برای دولت و مودیان منافع قابل توجهی به همراه میآورد. در جدول زیر به مزایا و معایب سیستم مالیات مقطوع پرداخته ایم.
|
مزایا برای دولت |
مزایا برای مودیان (اشخاص) |
|
افزایش ضریب اطمینان در وصول مالیات |
حذف مراحل پیچیده حسابداری |
|
کاهش هزینههای عملیاتی فرایند وصول |
عدم نیاز به ارائه مدارک تفصیلی |
|
بهبود کارایی کلی سیستم مالیاتی |
صرفهجویی در زمان و هزینهها |
چه درآمدهایی مشمول پرداخت مالیات مقطوع میشوند؟
مالیات مقطوع چیست و بر چه درآمدهایی اعمال می شود؟ این سیستم معمولا برای درآمدهای مشخصی مانند اجاره املاک، سود سپردههای بانکی، حقالزحمه مشاغل آزاد و برخی معاملات تجاری اعمال میگردد. در ادامه به نوع محاسبه این مالیات خواهیم پرداخت.
مالیات مقطوع نقلوانتقال املاک و سهام
طبق ماده 59 قانون مالیاتهای مستقیم، دو نوع مالیات انتقال املاک و سرقفلی وجود دارد. نرخ مالیات مقطوع انتقال ملک، 5 درصد ارزش معاملاتی ملک است و در مالیات سرقفلی نیز 2 درصد ارزش معاملاتی ملک محاسبه میشود. در این مورد سود و زیان مورد توجه قرار نمیگیرد؛ یعنی اگر شخصی ملکی را بخرد و با ضرر آن را بفروشد، باز هم باید این مبلغ را پرداخت کند.
- املاک مسکونی، اداری و تجاری بدون سرقفلی: نرخ محاسبه این مالیات 5 درصد ارزش معامله است. به عنوان مثال اگر ملکی 6 میلیارد ارزش دارد، مالیات مقطوع آن 300 میلیون محاسبه میشود.
- املاک سرقفلیدار: مالیات مقطوع این نوع املاک برابر 2 درصد ارزش معامله است. به عنوان مثال برای ملکی با سرقفلی با قیمت دو میلیارد، 40 میلیون تومان باید مالیات مقطوع بدهید.
مالیات مقطوع اجاره ملک
مالیات مقطوع بر اجاره ملک یکی از متداول ترین نوع از مالیات مقطوع است که بر درآمد حاصل از اجاره املاک مسکونی، اداری و تجاری اعمال می شود. در این نوع مالیات، مالک موظف است بخشی از اجاره دریافتی خود را به دولت پرداخت کند.
در این روش، سازمان امور مالیاتی بدون بررسی جزئی دفاتر حسابداری، مالیات را براساس مبلغ اجاره سالانه و طبق ضرایب و نرخهای قانونی تعیین میکند. لازم به ذکر است که در مالیات بر اجاره، سود و زیان مالک در نظر گرفته نمی شود و مبنای محاسبه درآمد اجاره اعلام شده یا شناسایی شده توسط امور مالیاتی است.
به عنوان مثال، اگر یک واحد مسکونی را ماهی 10 میلیون تومان اجاره داده باشید، اجاره سالانه شما 120 میلیون تومان میشود که ابتدا 25 درصد آن (30 میلیون تومان) بهعنوان هزینه قانونی کسر میگردد و از 90 میلیون تومان باقیمانده، مالیات با نرخ 15 درصد محاسبه میشود؛ در نتیجه مبلغ مالیات پرداختی شما 13/5 میلیون تومان خواهد بود که معادل حدود 11 درصد کل اجاره سالانه است.
مالیات مقطوع فروش سهام
طبق ماده 143 قانون مالیاتهای مستقیم، فروش سهام نیز مشمول مالیات مقطوع میشود. در این حالت نیز سود و زیان شرکتها در محاسبه مالیات اعمال نمیشود و مبلغ مالیات از محل فروش سهام کسر میشود. نرخ مالیات مقطوع در شرکتهای بورسی 0.5 درصد و در شرکتهای غیربورسی 4 درصد است.
تصور کنید که شما سهامی را به ارزش 100 میلیون تومان فروخته باشید و نرخ مالیات مقطوع برای سهام بورسی 0.5 درصد باشد، مالیات پرداختی شما 500 هزار تومان خواهد بود و پس از پرداخت آن، 99/5 میلیون تومان باقی میماند.
مالیات مقطوع بر حق الزحمه برخی مشاغل آزاد
برخی مشاغل آزاد که درآمد آنها به صورت حق الزحمه، دستمزد یا کارمزد دریافت می شود،مشمول مالیات مقطوع هستند. در این حالت، درصد مشخصی از مبلغ دریافتی به عنوان مالیات تعیین و دریافت میشود. از جمله این مشاغل میتوان به پزشکان، وکلا، کارشناسان رسمی، مشاوران، مدرسین، مترجمان و برخی فعالان پروژهای اشاره کرد. در این نوع مالیات، معمولاً نیازی به ارائه دفاتر مالی، اسناد هزینه و محاسبه سود و زیان واقعی وجود ندارد.
به عنوان مثال، اگر شما برای یک پروژه 50 میلیون تومان حقالزحمه دریافت کرده باشید و نرخ مالیات مقطوع مشاغل آزاد 10 درصد باشد، مالیات شما 5 میلیون تومان خواهد بود و پس از پرداخت آن، 45 میلیون تومان باقی میماند، بدون اینکه هزینهها یا سود واقعی شما در محاسبه تاثیری داشته باشد.
مالیات مقطوع بر برخی معاملات تجاری
مالیات مقطوع بر برخی معاملات تجاری، برای معاملاتی اعمال میشود که کوتاهمدت هستند و امکان محاسبه دقیق سود و زیان آنها دشوار است. در این روش، سازمان امور مالیاتی نرخ ثابت یا درصد مشخصی را روی مبلغ معامله تعیین میکند و بدون بررسی دفاتر حسابداری و هزینهها، مالیات دریافت میشود.
برای مثال، اگر شما کالایی را به ارزش 200 میلیون تومان فروخته باشید و نرخ مالیات مقطوع معاملات تجاری 5 درصد باشد، مالیات پرداختی شما 10 میلیون تومان خواهد بود و پس از پرداخت آن، 190 میلیون تومان، بدون محاسبه سود و زیان باقی خواهد ماند.
چطور مالیات مقطوع مشاغل را پرداخت کنیم؟
در مالیات مقطوع مشاغل، دولت بدون بررسی دقیق حسابها و هزینههای شما، درصد یا مبلغ ثابتی از درآمدتان را به عنوان مالیات مشخص دریافت می کند. صاحبان مشاغل که نیازی به دفاتر پیچیده مالیاتی ندارند، هر سال باید اطلاعات درآمدی خود را برای هر محل کار و هر واحد شغلی در یک اظهارنامه مالیاتی ساده ثبت کنند.
این اظهارنامه طبق نمونهای است که وزارت اقتصاد ارائه میدهد و پس از ثبت، مالیات طبق نرخهای مشخص قانون (ماده 131) محاسبه میشود و تا پایان تیرماه سال بعد باید پرداخت شود. به زبان ساده، شما درآمدتان را اعلام میکنید، دولت مالیات را حساب کرده و به عنوان مالیات دریافت می کند.
معافیت از ارسال اظهارنامه برای مشاغل کوچک (تبصره ماده 100)
اگر درآمد سالانه یک کسبوکار پایین یا به عبارتی کمتر از 100 برابر سقف معافیت مالیاتی سال جاری باشد، دیگر نیازی نیست به پرکردن اظهارنامه مالیاتی یا نگهداری آنها در مدارک نیست.
سازمان امور مالیاتی، مبلغی را به عنوان مالیات ثابت (مقطوع) برای شما تعیین میکند که باید پرداخت شود. این مبلغ معمولا بر اساس میزان فروش کالا و خدمات شما در سال و اطلاعاتی که سازمان درباره فعالیتتان دارد، مشخص میشود. پس از تعیین، مالیات شما در سامانه Tax.gov.ir بارگذاری میشود و شما میتوانید مبلغ را مشاهده و پرداخت کنید.
مشاغل معاف از پرداخت مالیات مقطوع
مشاغلی که از پرداخت مالیات مقطوع معاف هستند و این قانون مشمول آنها نمیشود را در توضیحات زیر برایتان شرح دادهایم:
- مشاغلی که سال اول فعالیت آنهاست. این کسبوکارها مشمول پرداخت مالیات مقطوع نیستند و تکلیفی برای ارائه اظهارنامه در موعد مقرر ندارند.
- مشاغلی که محل فعالیت آنها تغییر کرده است. این مشاغل نیز مشمول نرخ مقطوع نبوده و تکلیفی برای ارائه اظهارنامه مالیاتی در موعد تعیین شده ندارند.
- کسانی که سکه خریداری میکنند. کلیه خریداران سکه از سال 1398 به بعد از مشمولیت این قانون خارج شدهاند.
- واحدهای تولیدی و معدنی: برخی شرکت ها، از معافیت مالیاتی شرکت های تولیدی و دانش بنیان برخوردارند.
- کسانی که به موقع اقدام به ارائه اظهارنامه مالیاتی نکنند. مؤدیانی که در زمان مقرر اقدام به ارائه اظهارنامه مالیاتی نکنند، مشمول قوانین نخواهند شد و با این اشخاص طبق مقررات عدم ارائه اظهارنامه برخورد خواهد شد.
- مشاغلی که از پایانه فروشگاهی استفاده نمیکنند. مشاغلی که از کارتخوانهای بانکی استفاده نمیکنند، مشمول دستورالعمل نرخ مقطوع مالیات نمیشوند.
چه هزینههایی باعث کاهش مالیات میشوند؟
شما میتوانید با ارائه مدارک معتبر برخی هزینهها را از درآمد مشمول مالیات کسر کنید و مالیات کمتری پرداخت کنید. طبق ماده 148 قانون مالیاتهای مستقیم، این هزینهها شامل موارد زیر هستند:
- حقوق و مزایای مستمر کارکنان: حقوق اصلی و مزایای ثابت، نقدی و غیرنقدی
- مزایای غیرمستمر: پاداش، عیدی، اضافهکار، هزینه سفر و سایر پرداختهای غیرثابت
- هزینههای درمان و بهداشت: هزینههای درمانی و پزشکی پرداخت شده
- پرداخت بیمهها: شامل بیمههای عمر، حوادث و بهداشتی
- هزینه مواد اولیه و مصرفی: مواد اولیه مورد نیاز مشاغل تولیدی و سایر
- حقوق بازنشستگی: پرداختیهای مرتبط با بازنشستگی کارکنان
هزینههای درمانی در مالیات مقطوع و مالیات عادی
در اظهارنامه مالیاتی عادی، هزینههای درمانی و بهداشتی قابل کسر از درآمد مشمول مالیات هستند و مالیات بر اساس سود خالص محاسبه میشود. اما در مالیات مقطوع، مالیات از قبل مشخص شده و براساس درآمد یا فروش محاسبه می گردد. بنابراین هزینههای درمانی و بهداشتی معمولا قابل کسر نیستند. به عبارت دیگر، اگر مالیات شما مقطوع است، پرداخت هزینههای درمانی نمیتواند مالیات را کاهش دهد. اما در مالیات عادی، این هزینهها از مالیات کسر میشوند.
مالیات مقطوع چگونه پرداخت می شود؟
پرداخت مالیات مقطوع از طریق درگاه ملی خدمات مالیاتی کشور انجام میشود و مراحل پرداخت آن به صورت زیر است. قبل از پرداخت، حتما مدارک مورد نیاز جهت اظهارنامه مالیاتی را آماده کرده باشید.
- ورود به درگاه ملی خدمات مالیات به آدرس my.tax.gov.ir
- وارد کردن نام کاربری و رمز عبور و ورود به سامانه
- کلیک بر روی گزینه پرداخت قبض آنلاین از منوی سمت راست
- مشاهده لیست مالیاتهای مقطوع و پرداخت
چگونه مالیات مقطوع را قسطبندی کنیم؟
در صورتی که توان پرداخت مالیات مقطوع را یکجا و به صورت نقدی ندارید، سازمان امور مالیاتی امکان قسطبندی آن را فراهم میکند و مؤدی میتواند مالیات خود را حداکثر طی 4 قسط مساوی به سازمان امور مالیاتی پرداخت کند. در صورت عدم پرداخت در موعد مقرر، مودی مشمول جریمه ماده 190 قانون مالیاتهای مستقیم خواهد شد.
سخن پایانی؛ مالیات مقطوع چیست و چطور اعمال می شود؟
مالیات مقطوع چیست؟ به طور کلی، مالیات مقطوع به کسبوکارها و درآمدهایی تعلق میگیرد که مشمول مالیات (به روش سنتی) نیستند. این نوع مالیات، بر درآمدهای حاصل از اجاره و انتقال املاک، نقلوانتقال سهام، حقالزحمه بعضی مشاغل آزاد و… اعمال میشود. سیستم مالیات مقطوع برای هر دو طرف یعنی دولت و مؤدیان، مزایایی دارد که شامل حذف مراحل پیچیده حسابداری و صرفهجویی در زمان و هزینهها می شوند.
برخی مشاغل که درآمد بسیار پایینی دارند یا سال اول فعالیتشان است، از پرداخت مالیات مقطوع معاف میشوند. در برخی موارد خاص، شما میتوانید با ارائه مدارک معتبر و قابل قبول سازمان مالیاتی، هزینههای خود را از روی درآمد اصلی کسر کرده و مالیات مقطوع روی باقیمانده درآمد اعمال شود. اگر میخواهید برای پرداخت مالیات مقطوع اقدام کنید، وارد سایت my.tax.gov.ir شده و مراحل بررسی و پرداخت را طی کنید.
سوالات متداول درباره مالیات مقطوع
تبصره ماده 100 شامل چه کسانی میشود؟
کسبوکارهای کوچکی که درآمد سالانهشان کمتر از سقف تعیینشده (100 برابر معافیت سالانه) باشد. این افراد از ارسال اظهارنامه و نگهداری دفاتر معاف هستند و سازمان یک مبلغ ثابت برایشان تعیین میکند.
آیا ضرر در معامله ملک، مالیات را حذف میکند؟
خیر؛ مالیات نقلوانتقال املاک مقطوع است (مثلاً 5% ارزش معاملاتی). یعنی حتی اگر ملک را با ضرر بفروشید، باز هم باید این مالیات را بر اساس ارزش ملک پرداخت کنید.
نحوه قسطبندی مالیات مقطوع چگونه است؟
اگر مردی توان پرداخت یکجا را نداشته باشد، میتواند از طریق سامانه my.tax.gov.ir مالیات خود را در حداکثر 4 قسط مساوی پرداخت کند.
بدون دیدگاه